Ат спорты
Теңге алу
Теңге алу — шабандоздың ептілігін, ат үстіндегі тепе-теңдігін және асқан жылдамдығын сынайтын қазақ халқының қызықты ұлттық ат спорты ойындарының бірі. Ойынның мақсаты — шауып бара жатқан ат үстінен жерде жатқан теңгені іліп алу.
Теңге алу ойынының шығу тарихы мен маңызы
Теңге алу — көшпенділер заманынан келе жатқан, жауынгерлердің ат үстіндегі ептілігі мен мергендігін шыңдау мақсатында пайда болған байырғы ойын. Ертеде бұл ойын жастарды ерлікке, шапшаңдыққа және төзімділікке баулудың маңызды құралы болған. Бүгінде теңге алу Наурыз мейрамы, түрлі тойлар мен ұлттық ат спорты фестивальдерінің ажырамас бөлігі болып табылады.
Ойынның негізгі ережелері мен ерекшеліктері
- Қашықтық пен нысана: Ойын 100-150 метрлік арнайы жолда өтеді. Жол бойына шамамен 20-30 метр сайын теңге салынған (немесе оралған) түрлі-түсті шүберектер қойылады.
- Мақсат: Шабандоз атын толық шабыспен айдап бара жатып, бір бүйірге қисая, үзілмелі қимылмен жерде жатқан нысананы (теңгені) іліп алуы тиіс.
- Уақыт пен дәлдік: Жарыста екі басты көрсеткіш ескеріледі: теңге алуға кеткен уақыттың қысқалығы және іліп алынған теңгелердің саны. Ең аз уақытта ең көп теңге жинаған шабандоз жеңімпаз атанады.
- Техника: Бұл ойын шабандоздан үзеңгіні мықтап ұстауды, бел мен қол бұлшықеттерінің ерекше икемділігін және атпен бір ырғақта қимылдауды талап етеді. Ат та бұл ойынға арнайы үйретілуі тиіс.
Қазіргі таңда теңге алудан республикалық және халықаралық жарыстар өткізіліп, бұл спорт түрі жастар арасында танымал болып келеді.