Халықтық ойындар
Тоғызқұмалақ: Қазақ халқының зияткерлік және логикалық ойыны
Тоғызқұмалақ — «көшпелілер академиясы» деп аталған, ойлау қабілетін, логика мен математикалық есептеуді дамытатын қазақ халқының ежелгі зияткерлік ойыны. Ойында 9 отау, 2 қазан және 162 құмалақ қолданылады.
Тоғызқұмалақ ойынының тарихы мен мәні
Тоғызқұмалақ — көшпелі халықтардың ғасырлар бойы қалыптасқан логикалық ойлау жүйесі. Бұл ойын адамның жылдам есептеу, тактикалық жоспарлау және есте сақтау қабілетін жоғары деңгейде шыңдайды.
Ойынның құрылымы мен ережелері
- Тақта мен құмалақтар: Тақтада 18 отау (әр ойыншыда 9-дан) және 2 қазан болады. Ойын басында әр отауда 9 құмалақтан, барлығы 162 құмалақ орналасады.
- Ойын барысы: Ойыншылар кезекпен өз отауларының бірінен құмалақтарды алып, сағат тіліне қарсы бағытта бір-бірден таратады.
- Ұту шарты: Қарсыластың отауына түскен соңғы құмалақ ондағы құмалақтар санын жұп қылса (2, 4, 6, 8...), ол құмалақтар ойыншының қазанына жиналады. Жинаған құмалақ саны 82 немесе одан көп болған тарап жеңіске жетеді.
ЮНЕСКО мұрасы және заманауи дамуы
Тоғызқұмалақ ЮНЕСКО-ның Адамзаттың физикалық емес мәдени мұралар тізіміне енгізілген. Бүгінгі таңда бұл ойын бойынша әлем чемпионаттары мен халықаралық турнирлер тұрақты түрде өтіп тұрады.