Ат спорты
Құсбегілік
Құсбегілік — қыран құстарды (бүркіт, қаршыға, ителгі) қолға үйретіп, аңға салудың ежелгі дәстүрлі өнері. Бұл тек аңшылық қана емес, адам мен табиғаттың арасындағы терең рухани байланыс.
Құсбегілік өнерінің тарихы мен мәдени маңызы
Құсбегілік — мыңдаған жылдар бойы Ұлы далада дамып келе жатқан бірегей мәдени мұра. Ертеде бүркітшілер (құсбегілер) тек отбасын асырап қана қоймай, елдің сыйлы тұлғалары болған. 2010 жылы бұл өнер ЮНЕСКО-ның Адамзаттың нематериалдық мәдени мұралар тізіміне енгізілді.
Баптау мен жарыс ережелері
- Құсты баулу: Бүркіт балапанын ұядан алып немесе табиғатта ұстап, шыдамдылықпен қолға үйретеді. Бүркітші құсқа томаға кигізіп, дауысына, иісіне баулиды.
- Салбұрын (Сайыстар): Бүркітшілердің шеберлігін сынайтын жарыстар. Мұнда құстың иесінің шақыруына ұшып келу жылдамдығы (қолға қону) және жасанды шырғаға (қоян немесе түлкі терісіне) түсу дәлдігі бағаланады.
- Табиғатты құрметтеу: Құсбегілер бүркітті өмір бойы торда ұстамайды; белгілі бір жылдан кейін (әдетте 5-7 жыл) оны табиғатқа, өз ұясын салуға жібереді.
Қазіргі таңда «Қансонар» сияқты халықаралық турнирлер өтіп, бұл дәстүр ұлттық спорт түрі ретінде жаңғырып келеді.