Бауырсақ
Қазақтың дәстүрлі нан өнімі және мерекелік дастарқанның ажырамас сәні
Бауырсақ — қазақ дастарқанының көркі, күнделікті де, мерекелік те дастарқанның басты нан өнімі. Ол береке мен қонақжайлылықтың нышаны.
Бауырсақ — көшпелі халықтардың ғасырлар бойы келе жатқан ең танымал әрі қасиетті нан өнімі. Дәстүр бойынша бауырсақ пісірілген үйде әрдайым береке мен қуаныш болады деп сенген. Оның аты «бауырласу», «жақындасу» деген сөздермен тамырлас.
1. Қамырын ашыту және илеу сырлары
Нағыз үлпілдек бауырсақ дайындау үшін жылы сүтке ашытқы, қант, тұз, ерітілген сарымай және жұмыртқа қосылып араластырылады. Ұн елене отырып біртіндеп қосылады. Қамыр өте жұмсақ, қолға сәл жабысатындай дәрежеде иленуі тиіс. Қамырдың бетін жауып, жылы жерге 1.5–2 сағатқа көтерілуге қояды. Қамыр екі есе көтерілгенде, оны қайта басып, тағы бір мәрте көтерілуге мүмкіндік береді.
2. Пішін беру және кесу
Дайын болған жұмсақ қамырды қалыңдығы 1–1.5 см етіп жаяды. Дәстүрлі түрде қамырды төртбұрышты, ромб немесе дөңгелек пішінде шағын етіп кеседі. Кесілген қамыр бөліктерін майға салмас бұрын тақта үстінде 10–15 минут тынықтырып алса, бауырсақ іші қуыс, өте үлпілдек болып піседі.
3. Шойын қазанда қуыру
Бауырсақ міндетті түрде оты мол, қалың шойын қазанда қуырылады. Май жақсылап қызған соң, қамыр бөліктері майға салынады. Қуыру кезінде бауырсақтар май бетіне қалқып шығып, шар тәрізді ісінеді. Оларды кепсермен үнемі айналдырып, барлық жағы алтын-сары түске енгенше тез қуырып алады.
4. Дастарқанға ұсыну дәстүрі
Ыстық бауырсақтар алдымен майы сарқылу үшін қағаз майлыққа немесе сүзгіге алынады. Дастарқанға ыстық қазақ шайымен (сүт қосылған), қаймақ, сарымай, құрт немесе балмен бірге ұсынылады. Наурыз мейрамында, той-томалақта бауырсақ шашу ретінде де шашылады.