Қымыз

Қымыз — Ұлы дала көшпенділерінің бірегей аспаздық өнертабысы. Геродот пен Марко Поло жазбаларында кездесетін бұл сусын ғасырлар бойы халықты аурудан сақтап, қуат берген. Қымыздың құрамында А, В, С дәрумендері, аминқышқылдары мен микроэлементтер өте мол.

1. Саумал алу және алғашқы әзірлік

Қымыз дайындау саумалдан (жаңа сауылған жылы бие сүтінен) басталады. Бие күніне 5–6 рет сауылғандықтан, әр сауылған сүт сүзіліп, суытылмай дереу сабадағы ашытқыға құйылады. Жаңа сауылған саумалдың өзі қант диабеті мен бауыр ауруларына ем ретінде ішіледі.

2. Сабада пісу және ашыту процесі

Нағыз қымыздың ашыуы сабаға (жылқы терісінен тотықтырып, тобылғы түтінімен ысталған ыдыс) байланысты. Сабаға құйылған сүтті піспекпен сағаттап, 300–500 рет ырғақты түрде піседі. Пісу процесі сүттегі май бөлшектерін ыдыратып, оттегімен байытады, нәтижесінде сүт ашып, ішінде табиғи газ пайда болады.

3. Қымыздың түрлері мен ашу дәрежесі

Қымыз ашу деңгейіне қарай бірнеше түрге бөлінеді: Уыз қымыз (жас ашыған, жұмсақ), Самал қымыз (орташа ашыған, шөл басатын), Түнемел қымыз (екі күн ашыған, күшті) және Қорабалы қымыз (өте қатты ашыған, эликсирлік сусын).

4. Емдік қасиеттері мен ішу мәдениеті

Қымыз асқазан-ішек жолдарының жұмысын жақсартады, иммунитетті көтереді және туберкулезге қарсы табиғи ем болып табылады (қымызбен емдеу — кумысолечение). Қымызды сыйлы қонақтарға ожаумен сапырып, торсықтан ағаш тостағандарға құйып ұсынады.